Światło widzialne
Największe zagrożenie dla siatkówki. Szczególne znaczenie ma tak zwany blue-light hazard, związany z krótszymi falami światła widzialnego. Dobry filtr musi tłumić właśnie tę część widma, a nie jedynie „chronić przed UV”.
12·08 / POLSKASklep Astronomii 12.08.2026 ŚRODA · POLSKA
ZAĆMIENIE SŁOŃCA
2026
Księżyc zasłoni nawet 85,5% tarczy Słońca. W Polsce zobaczymy głębokie zaćmienie częściowe — nisko, w złotej godzinie, tuż przed zachodem.
DO POCZĄTKU W GDAŃSKU · 19:11 CEST
--dni
--godz.
--min
--sek
SYMULACJA ZAKRYCIA POWIERZCHNI84,0%
15% zakrycia85,5% · maksimum w Polsce
Schemat geometryczny procentu zakrycia — nie przedstawia lokalnego horyzontu, orientacji ani przebiegu dla wybranego miasta.
Porusz kursorem nad modelem · przesuń suwak
Początek19:11–19:20CEST, w prezentowanych miastach
Kierunek290–298°zachód / pn.-zachód
WidokDo 85,5%zakrycia powierzchni tarczy
Promocja zaćmieniowaDo 17.08, 23:59 · kod: ZAĆMIENIE · sprawdź ofertę 01 TWOJE OKNO OBSERWACYJNE
Wybierz miasto.
Przyjedź wcześniej.
Pełnego przebiegu nie zobaczymy nigdzie w kraju — Słońce zajdzie w trakcie zjawiska. Kluczowy jest czysty zachodni horyzont.
WYBRANA LOKALIZACJA
Warszawa
81,68%zakrycie
w maksimum
w maksimum
0119:14Pierwszy kontakt
0220:02Maks. widoczne
0320:06Zachód / koniec widoczności
To maksimum widoczne w standardowej tabeli. Około 20:06 Słońce zachodzi; lokalny horyzont może zakończyć obserwację wcześniej.
Dlaczego maksimum kończy się przed zachodem? Rozwiń wyjaśnienie
Karty miast pokazują maksimum widocznego zjawiska i zakrycie powierzchni tarczy zgodne ze standardowymi tabelami obserwacyjnymi. Dzięki temu wartości można porównywać między miastami.
Po maksimum zaćmienie geometrycznie nadal się pogłębia, ale w części Polski Słońce przecina już horyzont. Dla Krakowa maksimum widoczne przypada około 19:56 i wynosi około 64%, a około 20:04 Słońce zachodzi.
Porównaj tabelę NASAWszystkie godziny podano w CEST i pełnych minutach, zgodnie z tabelą redakcyjną. Różnice rzędu kilkudziesięciu sekund lub minuty zależą od współrzędnych, refrakcji, definicji zachodu i lokalnego horyzontu.
NASA / Liz Landau · zdjęcie ilustracyjne02 ZERO KOMPROMISÓW
W Polsce filtr
zostaje cały czas.
Okulary: ISO 12312-2
Częściowo zakryte Słońce jest równie niebezpieczne dla wzroku jak niezaćmione. U nas nie będzie ani jednej chwili fazy całkowitej.
- Sprawdź filtr pod światło. Porysowany, dziurawy lub naderwany — wyrzuć.
- Załóż okulary, zanim spojrzysz w górę. Zdejmij je dopiero po odwróceniu głowy.
- Do aparatu, lornetki i teleskopu używaj dedykowanego filtra słonecznego, pewnie zamocowanego przed obiektywem.
- Dzieci obserwują wyłącznie pod stałym nadzorem osoby dorosłej.
Nigdy: zwykłe okulary przeciwsłoneczne, klisza, płyta CD, okopcone szkło, filtr ND ani okulary zaćmieniowe używane razem z nieprzefiltrowaną lornetką.
03 PEŁNE OSTRZEŻENIE · JAK NIE STRACIĆ WZROKU
Bardzo ciemne
nie znaczy bezpieczne.
Dzisiejsze zaćmienie Słońca jest w Polsce zaćmieniem częściowym. Nie będzie u nas ani jednego momentu, w którym można patrzeć bezpośrednio na Słońce bez odpowiedniej ochrony oczu. To, że tarcza wygląda na ciemną, nie oznacza, że jest bezpieczna.
Cała instrukcja
na jednym obrazku.
Zapisz na telefonie albo wyślij komuś, kto planuje dziś obserwację. Poniżej rozwijamy każdy z tych punktów.
- co jest bezpieczne, a czego nie wolno używać
- najważniejsze zasady patrzenia na Słońce
- dlaczego uszkodzenie siatkówki bywa bezbolesne
CO WŁAŚCIWIE USZKADZA WZROK?
Nie tylko UV.
Często można usłyszeć, że przy patrzeniu na Słońce największym problemem jest promieniowanie nadfioletowe albo podczerwone. To uproszczenie. Głównym zagrożeniem dla siatkówki zdrowego oka jest ogromna intensywność światła widzialnego, która może doprowadzić do fotochemicznego uszkodzenia fotoreceptorów, czyli retinopatii słonecznej.
UV
Szkodliwe, ale jego znaczna część zostaje pochłonięta przez rogówkę i naturalną soczewkę oka. Deklaracja ochrony przed UV sama w sobie nic nie mówi o bezpieczeństwie patrzenia na tarczę.
Podczerwień IR
Także musi być odpowiednio tłumiona przez filtr. Staje się szczególnie niebezpieczna przy teleskopach i lornetkach, które skupiają energię promieniowania.
SIATKÓWKA NIE MA RECEPTORÓW BÓLU
Można ją uszkodzić i nie poczuć tego w momencie ekspozycji. Zaburzenia widzenia mogą pojawić się dopiero po kilku godzinach. Dlatego nie ma tu miejsca na sprawdzanie „na chwilę, czy da się patrzeć”. Jeśli po obserwacji zauważysz plamę w polu widzenia, zamazany obraz albo zmienione barwy, pilnie skontaktuj się z okulistą.
Czego nie używać.
Każdy z tych materiałów potrafi mocno przyciemnić obraz Słońca. Żaden nie ma gwarantowanej charakterystyki tłumienia w całym istotnym zakresie widma.
Klisza fotograficznaROZWIŃ
Dawniej doświadczeni obserwatorzy wykorzystywali czasem całkowicie naświetloną i odpowiednio wywołaną czarno-białą błonę zawierającą metaliczne srebro. To właśnie srebro zapewniało silne tłumienie promieniowania.
Nie należy jednak próbować odtwarzać tej metody współcześnie. Nowoczesne materiały fotograficzne mają inną budowę i nie dają takiego zabezpieczenia.
DyskietkaROZWIŃ
Materiał magnetyczny starej dyskietki potrafi mocno przyciemnić obraz Słońca. Dyskietka nie została jednak zaprojektowana jako filtr ochronny i nie ma gwarantowanej charakterystyki transmisji światła widzialnego, UV ani IR.
Ponownie: ciemne nie znaczy bezpieczne.
Płyta CD / DVDROZWIŃ
Metaliczna warstwa płyty może silnie osłabić światło widzialne. Nie oznacza to jednak, że zapewnia odpowiednie i równomierne tłumienie promieniowania w całym istotnym zakresie widma. Grubość i jakość powłoki nie są kontrolowane pod kątem ochrony oczu.
NASA wymienia CD i CD-ROM wśród improwizowanych materiałów, których nie należy traktować jako bezpiecznych filtrów słonecznych.
Zwykłe okulary przeciwsłoneczneROZWIŃ
Nieważne, czy mają napis „UV400”, „100% UV protection”, „polarized” albo „kategoria 4”, i czy kosztowały 20, czy 2000 zł. Okulary przeciwsłoneczne nie są przeznaczone do bezpośredniej obserwacji tarczy Słońca.
UV400 oznacza ochronę przed UV, ale nie rozwiązuje problemu gigantycznej intensywności światła widzialnego. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne mogą przepuszczać setki lub tysiące razy więcej światła, niż jest dopuszczalne podczas bezpośredniej obserwacji Słońca.
Dwie albo trzy pary nałożone jedna na drugą nie zamieniają ich w filtr astronomiczny. Fizyka jest pod tym względem wyjątkowo mało podatna na negocjacje.
Czym patrzeć wolno.
Dwie sprawdzone drogi dla obserwacji gołym okiem. Przy każdej optyce filtr musi być zamontowany przed obiektywem.
STANDARD
Okulary i wizjery ISO 12312-2
Do bezpośredniej obserwacji należy używać specjalnych okularów lub wizjerów słonecznych spełniających wymagania ISO 12312-2 i pochodzących z wiarygodnego źródła. Prawidłowy filtr ogranicza UV, światło widzialne i promieniowanie IR. Dla zobrazowania skali: transmisja 0,001% oznacza przepuszczenie zaledwie jednej stutysięcznej padającego światła.
Sam nadruk „ISO 12312-2” na produkcie nie jest magicznym certyfikatem autentyczności. Przed obserwacją sprawdź, czy filtr nie jest porysowany, przedziurawiony, naderwany ani odklejony od oprawki.
Sprawdzeni dostawcy filtrów TYLKO GOŁYM OKIEM
Szkło spawalnicze Shade 14
Jeden z nielicznych wyjątków od zasady „nie używaj niczego przypadkowego”. Stały filtr spawalniczy Shade 14 może być używany do bezpośredniej obserwacji Słońca gołym okiem. Nie wolno przykładać szkła spawalniczego do okularu teleskopu ani lornetki: w takim układzie światło zostało już skoncentrowane przez obiektyw.
- stały filtr Shade 14, obserwacja gołym okiem
- Shade 14 przy okularze teleskopu
- Shade 14 przy lornetce
- przypadkowe ciemne szkło spawalnicze
- szkło o nieznanym numerze
- automatyczna lub regulowana przyłbica spawalnicza
PUŁAPKA DZISIEJSZEGO WIECZORU
Słońce nisko nad horyzontem też nie jest bezpieczne.
Słońce będzie bardzo nisko nad zachodnim horyzontem. Może wyglądać na czerwone, pomarańczowe, przygaszone albo osłabione przez mgłę i cienkie chmury, i sprawiać wrażenie, że można już na nie spojrzeć bez ochrony. Nie można. Atmosfera tłumi część światła i zmienia jego barwę, ale nie zamienia automatycznie Słońca w bezpieczny obiekt do bezpośredniej obserwacji.
„Słońce wygląda na słabe” nie oznacza „Słońce jest bezpieczne”. To jedna z największych pułapek dzisiejszego zjawiska.
Teleskop i lornetka
Nigdy nie patrz przez nieprzefiltrowany teleskop lub lornetkę, nawet mając na oczach okulary zaćmieniowe. Układ optyczny zbiera światło z dużo większej powierzchni i skupia jego energię. Filtr musi znajdować się z przodu, przed obiektywem, zanim promieniowanie zostanie skupione.
Aparat i wizjer
Aparat wymaga właściwego filtra słonecznego zamontowanego przed obiektywem. Nie patrz na Słońce przez optyczny wizjer aparatu, jeśli obiektyw nie ma takiego filtra.
A co z filtrami ND?
Zwykły fotograficzny filtr neutralny ND nie jest automatycznie filtrem słonecznym. Nie należy go mylić z dedykowanymi filtrami astronomicznymi o odpowiedniej gęstości optycznej, zaprojektowanymi do obserwacji Słońca. Liczy się przeznaczenie i charakterystyka konkretnego filtra, a nie sam napis „ND”.
Nosisz okulary korekcyjne?
Zostaw je na oczach. Okulary zaćmieniowe zakłada się na okulary korekcyjne.
Dzieci
Obserwacje wyłącznie pod nadzorem osoby dorosłej. Szczególnie pilnuj, aby nie zdejmowały filtra, patrząc w kierunku Słońca.
Jak prawidłowo spojrzeć na Słońce?
Kolejność ma znaczenie. Filtr zakładasz i zdejmujesz, patrząc w bok, nigdy w stronę tarczy.
- 01
Stań stabilnie.
- 02
Załóż okulary zaćmieniowe albo zasłoń oczy wizjerem słonecznym, zanim skierujesz wzrok na Słońce.
- 03
Dopiero wtedy spójrz na Słońce.
- 04
Po zakończeniu obserwacji najpierw odwróć głowę od Słońca.
- 05
Dopiero potem zdejmij filtr.
NIGDY
- klisza fotograficzna
- dyskietka
- płyta CD / DVD
- zdjęcie rentgenowskie
- przydymione szkło
- folia ratunkowa
- zwykły fotograficzny filtr ND
- filtr polaryzacyjny
- okulary przeciwsłoneczne
- kilka par okularów przeciwsłonecznych
- automatyczna przyłbica spawalnicza
BEZPIECZNIE
- sprawdzone okulary lub wizjer słoneczny zgodny z ISO 12312-2
- stały filtr spawalniczy Shade 14, tylko gołym okiem
- dedykowany filtr słoneczny przed obiektywem teleskopu, lornetki lub aparatu
- obserwacja pośrednia, na przykład projekcja otworkowa
Dzisiejsze zaćmienie można obserwować bezpiecznie. Trzeba tylko pamiętać o najważniejszej zasadzie.
Bardzo ciemne nie znaczy bezpieczne.Dotyczy to kliszy, dyskietki, płyty CD, okularów przeciwsłonecznych, przypadkowego szkła, a dziś również czerwonego i przygaszonego Słońca tuż nad horyzontem. Chrońcie wzrok i cieszcie się zaćmieniem.
04 CIEŃ PRZEZ PÓŁKULĘ
Całkowite tam.
Częściowe tutaj.
Pas całkowitości przebiegnie przez północną Rosję, Grenlandię, zachodnią Islandię, Hiszpanię i skrawek Portugalii. Polska znajdzie się głęboko w półcieniu.
ESA · acknowledgement: ATG Europe · CC BY-SA 3.0 IGO / ESA Standard Licence
Otwórz źródło02:18
maksymalny czas całkowitości na powierzchni Ziemi
SAROS 126
cykl zaćmienia z 12 sierpnia 2026
~20:30 CEST
całkowitość w północnej Hiszpanii — tuż przed zachodem
05 PLAN MINIMUM
Trzy kroki.
Jedno dobre miejsce.
Najlepszy punkt to niekoniecznie najwyższy szczyt. Pole, zachodni brzeg jeziora lub szeroki taras często wygrywają z miejscem zasłoniętym przez teren.
Znajdź zachód
Odwiedź miejsce około 20:00. Jeśli widzisz Słońce aż do linii horyzontu, geometria jest dobra.
Sprawdź chmury
Patrz na prognozę zachmurzenia dokładnie nad zachodnim horyzontem i przygotuj spokojny plan B.
Mapa IMGWUstaw sprzęt
Przyjedź przed pierwszym kontaktem. Sprawdź filtr, statyw, akumulator i zasady obserwacji z dziećmi.
Filtr ISO
Statyw + RAW
Filtr przed optyką
Az. 290–298°
Zapasowy plan
06 FOTOGRAFIA · JAK USTAWIĆ APARAT
Sfotografuj
zachodzący sierp.
Nie potrzeba drogiego sprzętu ani doświadczenia. Wystarczy filtr, statyw i ustawienia przygotowane wcześniej, żeby w kluczowych minutach nie walczyć z aparatem.
ZASADA NR 1 · FILTR PRZED OBIEKTYWEM
Aparat, teleobiektyw i kamera wymagają właściwego filtra słonecznego zamontowanego przed obiektywem przez całe zjawisko. Zwykły fotograficzny filtr szary (nawet ND1000) nie wystarcza. Filtr zabezpiecz przed zsunięciem, a wizjer optyczny zasłoń lub używaj go dopiero po przefiltrowaniu obiektywu.
PRZEZ FOLIĘ SŁONECZNĄ
Punkt wyjścia
Statyw, ręcznie ustawiona ostrość, zapis RAW i kilka zdjęć próbnych przed zjawiskiem. Im niżej Słońce, tym dłuższego czasu naświetlania potrzeba, więc sprawdzaj ekran i koryguj na bieżąco.
RAWformat zapisuISO 100czułośćf/8przysłona1/1000 sstart ekspozycji∞ ręcznieostrość na tarczy~4,7 mmobraz Słońca przy 500 mm
SMARTFON
Zablokuj i przyciemnij
Filtr musi szczelnie zakrywać wszystkie obiektywy, które telefon może automatycznie przełączać. Oprzyj telefon na statywie i zredukuj jasność ekranu.
- zablokowana ostrość i ekspozycja
- dedykowany filtr pewniejszy niż luźno trzymane okulary
- nigdy nie kadruj przez lornetkę ani teleskop bez filtra na aperturze
NAJCIEKAWSZY KADR WIECZORU
Zdjęcie co 3 minuty.
Postaw aparat lub telefon na statywie, ustaw szeroki kadr z widocznym horyzontem i wyzwalaj mniej więcej co trzy minuty, od 19:15 aż do zachodu. Słońce przesuwa się o 15° na godzinę: przez kadr przejdzie ukośna smuga coraz cieńszych sierpów na tle Twojego krajobrazu. A najlepszy kadr tego dnia i tak zapamiętasz własnymi oczami.
07 NIE WRACAJ OD RAZU
Po zachodzie
zostań na Perseidy.
Nów oznacza noc bez blasku Księżyca. Najlepsze praktyczne okno w Polsce: mniej więcej 23:00–03:00. To wyjątkowo korzystna noc na obserwację Perseidów.
Aktywne 17.07–24.08Maksimum 04:00–06:00 CEST59 km/sBez teleskopu
Zaplanuj noc 08 PERSEIDY 2026 · PRZEWODNIK DLA POLSKI
Noc niemal
idealna.
Perseidy to drobiny pozostawione przez kometę 109P/Swift–Tuttle. Wpadają w atmosferę z prędkością około 59 km/s i pozornie wybiegają z gwiazdozbioru Perseusza.
INTERAKTYWNA OŚ NOCY · 12/13 SIERPNIA
01:00Blisko optimum
Radiant jest coraz wyżej, Księżyc nie przeszkadza, a do świtu pozostaje jeszcze czas.
23:0000:0001:0002:0003:0004:0005:0006:00
Orientacyjna jakość obserwacjiDOSKONAŁA
ZHR 100 ≠ 100 DLA KAŻDEGO
Ile naprawdę zobaczysz?
Katalogowe ZHR 100 opisuje warunki wzorcowe: idealnie ciemne niebo, radiant w zenicie i pełne pole widzenia. IMO zaznacza, że modelowane tło roju w 2026 roku może być niższe od tej zwykle cytowanej wartości.
Nie prosto w radiant
Znajdź Perseusza nad północno-wschodnim niebem, ale patrz 30–60° obok niego, mniej więcej w połowie drogi między horyzontem a zenitem. Tam ślady będą dłuższe.
NEradiantnajlepsze pole widzenia
Minimum godzina
Daj oczom 20–30 minut bez jasnego ekranu. Najlepiej zarezerwuj dwie lub trzy godziny — krótkie wyjście łatwo trafi na naturalną przerwę.
- czerwona, słaba latarka
- telefon mocno przyciemniony
- szeroki widok na niebo
Uciekaj od łuny
Najlepsze są legalnie dostępne łąki, otwarte polany lub brzegi jezior z dala od lamp. Sprawdź miejsce i dojazd jeszcze za dnia.
Mapa zanieczyszczenia światłemMAPA ŁUNY ŚWIETLNEJ · POLSKA
Gdzie naprawdę jest ciemno?
Pomarańczowe plamy to łuna miast: tam zobaczysz głównie najjaśniejsze zjawiska. Najciemniejsze niebo znajdziesz w Bieszczadach (Park Gwiezdnego Nieba) i Górach Izerskich (Izerski Park Ciemnego Nieba), a bardzo dobre warunki także na Suwalszczyźnie, Mazurach, Pomorzu i we wschodniej Polsce.
Sama nazwa regionu nie gwarantuje ciemności: pojedyncza latarnia przy pensjonacie potrafi zepsuć adaptację wzroku. W parkach narodowych i rezerwatach sprawdź regulamin przebywania po zmroku, nie wjeżdżaj na drogi objęte zakazem, nie wchodź na pola bez zgody właściciela, a miejsce zostaw dokładnie takie, jakie zastałeś.
łuna miast ciemne niebo
Sprawdź swoje miejsce na mapie FOTOGRAFIA
Pozwól aparatowi czekać
Szeroki kadr 30–60° od radiantu, statyw i długa seria zdjęć dają większą szansę niż polowanie na pojedynczy meteor. Przydadzą się interwałometr, zapasowe akumulatory i opaska grzewcza na obiektyw, a automatyczne odszumianie długich ekspozycji lepiej wyłączyć: po każdej klatce tworzy równie długą przerwę.
RAWformat14–24 mmpełna klatka · 10–18 APS-Cf/1,4–2,8przysłona10–20 sekspozycjaISO 1600–3200punkt wyjścia∞ ręcznieostrość na gwieździe
KOMFORT I POWRÓT
Nie teleskop. Leżak.
Podczas kilku godzin bez ruchu szybko robi się chłodno i wilgotno. Izolacja od ziemi jest ważniejsza niż sprzęt optyczny.
- leżak, karimata lub gruby koc
- ciepłe warstwy i środek na owady
- termos, woda, mapa offline i powerbank
- odpoczynek lub zmiana kierowcy po nocy
CIEKAWOSTKA, NIE OBIETNICA BURZY
IMO wskazuje spotkanie z odgałęzieniem smugi pyłu z 1079 roku około 18:53 CEST — jeszcze za dnia; dla tej smugi nie podano prognozy intensywności. Słabe włókno w pobliżu 03:00 (niepewność ±5 godzin) ma prognozowane ZHR nie większe niż 43 i może zginąć w tle głównego roju.
PLAN B NA CHMURY
Maksimum jest szerokie.
Jeśli główna noc będzie pochmurna, wykorzystaj 11/12 albo 13/14 sierpnia. Meteorów powinno być mniej, ale czyste, ciemne niebo może dać lepszy efekt niż maksimum oglądane przez chmury.
Sprawdź zachmurzenieŹRÓDŁA / STAN DANYCH: 11.08.2026
Strona opracowana na podstawie materiałów redakcyjnych „Astronomii” nr 170 oraz aktualnych źródeł instytucjonalnych.
NASA ScienceZasięg i przebieg zaćmieniaAmerican Astronomical SocietyBezpieczeństwo obserwacjiEuropean Space AgencyMapa globalna i licencjaInternational Meteor OrganizationKalendarz Perseidów 2026NASA / GSFCParametry geometryczne i Saros 126NASA Watch the SkiesPerseidy i warunki księżycoweIMGW-PIBPrognoza i zachmurzenieAmerican Meteor SocietyPoradniki obserwacji i fotografowania meteorówPark Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”Ciemne niebo w Polsce