Aktualności
Astronomia - styczeń 2026 (163)
01-01-2026Kosmiczny pościg
Na co dzień nie czujemy ruchu. Siedzimy, czytamy, patrzymy w ekran albo w nocne niebo i mamy wrażenie stabilności. Tymczasem wszystko, co znamy – Ziemia, Słońce, Droga Mleczna – pędzi. I to szybciej, niż podpowiada nam intuicja. W numerze postanowiliśmy przyjrzeć się temu kosmicznemu pościgowi z bliska: dokąd zmierza nasza Galaktyka, co ją przyciąga, a co – być może – odpycha, i jak bardzo zmienia się nasz „adres we Wszechświecie”.
Tematem przewodnim styczniowej „Astronomii” jest wielkoskalowy ruch materii: Droga Mleczna w nurtach Laniakei i w cieniu Wielkiego Atraktora. To opowieść o Wszechświecie widzianym nie jako statyczna mapa punktów, lecz jako dynamiczna rzeka galaktyk, płynących po niewidzialnych strumieniach grawitacji. To także historia odkrycia, które przewartościowało nasze wyobrażenie o kosmicznym sąsiedztwie i pokazało, że nawet supergromady nie są trwałymi wyspami, lecz chwilowymi strukturami w coraz szybciej rozszerzającej się przestrzeni.
Ale „kosmiczny pościg” to nie tylko teoria i skale setek milionów lat świetlnych. W tym numerze zaglądamy również tam, gdzie tempo wydarzeń mierzy się dniami, godzinami, a czasem sekundami. Relacjonujemy rekordowy rok SpaceX, kolejne kroki programu Artemis, ekstremalne zbliżenia sondy Parker Solar Probe do Słońca oraz przelot trzeciego w historii potwierdzonego gościa spoza Układu Słonecznego – komety 3I/ATLAS. To przypomnienie, że astronomia i astronautyka żyją dziś w rytmie niemal ciągłych przełomów.
Nie zabrakło także miejsca na kulturę i refleksję. W wywiadzie z Przemysławem Rudz?iem kosmos staje się przestrzenią spotkania nauki, muzyki i filozofii, a w działach lżejszych wracamy do klasycznych gier, filmów science fiction i konkursu na opowiadanie SF – bo wyobraźnia od zawsze była jednym z najważniejszych silników eksploracji.
Styczeń to dobry moment, by spojrzeć w niebo z nowej perspektywy. Ten numer „Astronomii” jest zaproszeniem do takiego spojrzenia: szerokiego, dynamicznego i pozbawionego złudzeń stabilności. Bo we Wszechświecie nic nie stoi w miejscu – a my jesteśmy jego częścią, nawet jeśli czasem o tym zapominamy.
czytaj więcej »
Astronomia - grudzień 2025 (162)
01-12-2025Kosmiczne śledztwo
Grudniowe niebo zawsze skłania do refleksji. Kiedy noce są najdłuższe, a mróz wyostrza widok gwiazd, nasze myśli naturalnie biegną ku jednej z największych zagadek w historii – Gwieździe Betlejemskiej. W tym świątecznym numerze zapraszamy Was na „kosmiczne śledztwo”, w którym otwieramy „Astronomiczne Archiwum X”. Czy to, co prowadziło Mędrców ze Wschodu, było kometą, wybuchem supernowej, czy może rzadką koniunkcją planet? Przeanalizowaliśmy dowody, od fresków Giotta po symulacje NASA, by spróbować odpowiedzieć na pytanie: co naprawdę świeciło nad Betlejem?
Ten numer to jednak nie tylko podróż w przeszłość, ale i śmiałe spojrzenie w przyszłość, w której polska nauka odgrywa fascynującą rolę. Polecamy Waszej uwadze wywiad o projekcie, w którym drożdże wyposażone w gen niesporczaka trafiły na Międzynarodową Stację Kosmiczną. To badania, które mogą być kluczowe dla przetrwania życia poza Ziemią, chroniąc je przed zabójczym promieniowaniem i mikrograwitacją.
Nie zapominamy też o lżejszej stronie pasji do kosmosu. W dziale kulturalnym zabieramy Was na polowanie w recenzji filmu „Predator: Strefa zagrożenia” oraz przypominamy strategiczny klasyk na zimowe wieczory – grę Space Crusade. A jeśli pogoda nie pozwoli na obserwacje, w dziale warsztatowym podpowiadamy, jak zamknąć „gwiazdy w kolbie” we własnym domu.
czytaj więcej »
Astronomia - listopad 2025 (161)
01-11-2025Listopadowa „Astronomia” prowadzi nas w niezwykłą podróż – od tajemnic kodu DNA po bezkres międzygwiezdnych przestrzeni – stawiając pytanie, czy życie i kosmos mogą być zapisane tym samym językiem natury. Polscy naukowcy badają na orbicie, jak mikrograwitacja wpływa na układ odpornościowy człowieka, a międzygwiezdny przybysz 3I/ATLAS przypomina, że nie jesteśmy samotną wyspą w przestrzeni. Każdy tekst w tym numerze odkrywa inny fragment tej samej układanki – pokazując, że gdy sięgamy wzrokiem w gwiazdy, poznajemy także samych siebie.
czytaj więcej »
Astronomia - październik 2025 (160)
01-10-2025GREAT WAVE
Październikowy numer przynosi szerokie spektrum tematów – od rewolucyjnych odkryć w astrofizyce po fascynujące spotkania z historią rakiet i sztucznej inteligencji w kulturze. Zaczynamy od „Great Wave” – spektakularne odkrycie Europejskiej Agencji Kosmicznej, które ujawnia gigantyczną falę gwiazd rozchodzącą się przez dysk Drogi Mlecznej. Dane z misji Gaia pozwoliły naukowcom dosłownie „zobaczyć”, jak nasza Galaktyka oddycha i faluje. To odkrycie może zmienić sposób, w jaki rozumiemy przeszłość i dynamikę Drogi Mlecznej – i po raz kolejny pokazuje, że nawet nasz kosmiczny dom nie jest w stanie spoczynku.
czytaj więcej »
Astronomia - wrzesień 2025 (159)
01-09-2025Wrzesień przynosi ze sobą wyjątkową dawkę kosmicznych emocji. Najgłośniejszym wydarzeniem ostatnich miesięcy jest bez wątpienia odkrycie w lipcu i szczegółowe badania międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS. To trzeci znany obiekt spoza naszego Układu Słonecznego, który stał się źródłem nie tylko fascynujących odkryć naukowych, ale i licznych spekulacji – od hipotez o prastarym relikcie Galaktyki po sugestie o sondzie obcej cywilizacji. W naszym obszernym artykule przybliżamy Wam historię tego niezwykłego wędrowca, wyniki pierwszych obserwacji z Hubble’a i Webba oraz naukowe interpretacje jego składu i trajektorii.
czytaj więcej »
Astronomia - sierpień 2025 (158)
01-08-2025AROMATY WSZECHŚWIATA
Sierpień w świecie astronomii to miesiąc wyjątkowy – pełen spektakularnych zjawisk, ważnych rocznic i gorących naukowych doniesień. W tym numerze zabierzemy Was zarówno w przestrzeń kosmiczną, jak i na ziemskie pola obserwacyjne.
Za nami historyczny sukces – powrót polskiego astronauty na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w ramach misji Axiom-4. Sławosz Uznański-Wiśniewski wraz z międzynarodową załogą zrealizował ambitny program badań, pokazując, że polska nauka i technologia mogą odgrywać istotną rolę w eksploracji kosmosu. Pisząc te słowa, trudno nie odczuwać dumy – to wydarzenie zapisze się złotymi zgłoskami w historii polskiej astronautyki.
Ale sierpień to także czas Perseidów – jednego z najpiękniejszych rojów meteorów. Przygotowaliśmy dla Was praktyczny poradnik, jak i gdzie je obserwować, by nie przegapić ani jednej „spadającej gwiazdy”. W tym wydaniu znajdziecie również solidną porcję wieści z kosmosu: od rekordowych zbliżeń sondy Parker Solar Probe do Słońca, przez dziesięciolecie pamiętnego przelotu New Horizons obok Plutona, po ambitne plany rakiety PERUN i misji Artemis II.
Nie mogło zabraknąć relacji z tegorocznego Low Gravity Show – naszego corocznego zlotu miłośników astronomii. Były inspirujące prelekcje, fascynujące warsztaty, obserwacje (czasem „między chmurami”) i przede wszystkim wspaniała atmosfera, która pokazuje, że pasja do gwiazd potrafi łączyć ludzi w wyjątkowy sposób.
W sierpniu zapraszamy Was także do podróży… zmysłami. W artykule „Aromaty Wszechświata” spróbujemy odpowiedzieć na intrygujące pytanie: czy kosmos ma zapach? Przeniesiemy się do odległych mgławic, gdzie powstają cząsteczki mogące pachnieć dymem z ogniska, do wnętrza komet niosących aromat migdałów, a nawet na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie astronauci opowiadają o zapachu, jaki unosi się na skafandrach po spacerach kosmicznych. Poznacie molekuły odpowiedzialne za te niezwykłe wonie, dowiecie się, jak powstają, i przekonacie się, że węch – choć bezużyteczny w próżni – potrafi być zaskakującym przewodnikiem po Wszechświecie.
czytaj więcej »
Astronomia - lipiec 2025 (157)
01-07-2025Czy kosmos może śpiewać? Dzięki sonifikacji danych wiemy, że tak. Instrumenty sondy Cassini uchwyciły wibracje pierścieni Saturna – i po przekształceniu w dźwięk zabrzmiały jak delikatne dzwonki. Jowisz dudni jak bas, a Ziemia przypomina śpiew ptaków. Coraz częściej dane z kosmosu nie tylko analizujemy – ale i słuchamy, odkrywając Wszechświat na zupełnie nowym poziomie.
czytaj więcej »
Astronomia - czerwiec 2025 (156)
01-06-2025Kiedy fikcja inspiruje naukę
Czerwcowy numer „Astronomii” to ukłon w stronę tych, którzy kochają zarówno naukę, jak i dobrą opowieść. Bo właśnie na styku tych dwóch światów – precyzyjnych równań i nieograniczonej wyobraźni – dzieją się rzeczy najciekawsze.
Zaczynamy od podróży z prędkością większą niż światło. W nauce to nadal „zakazane” – ale fikcja od lat z tym eksperymentuje. Napęd warp ze „Star Treka”, hiperprzestrzeń z „Gwiezdnych wojen”, tunele czasoprzestrzenne – analizujemy, co mówią o tym współczesne teorie i dlaczego warto brać science fiction na serio. To przecież często właśnie ono inspiruje inżynierów, naukowców i marzycieli.
Nieopodal realnych orbit, na pokładzie ISS, swoje miejsce znajdzie polski eksperyment MXene in LEO. Testowane przez AGH innowacyjne nanomateriały mogą zrewolucjonizować elektronikę ubieralną – w kosmosie i na Ziemi. A wszystko to dzięki misji Ax-4 (start planowany na 10 czerwca) i obecności Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, który wnosi do tej historii nie tylko biało-czerwoną flagę, ale i konkretną technologiczną jakość.
W tym numerze wracamy również do fundamentów kultury science fiction. Przypominamy, jak gra DOOM zdefiniowała nowy język cyfrowej grozy w kosmicznej marsjańskiej scenerii. A także przyglądamy się uniwersum Battlestar Galactica – epopei, która od lat 70. przez kolejne dekady powracała w różnych odsłonach, ukazując mroczniejszą, bardziej egzystencjalną stronę ludzkiej podróży przez Wszechświat. To świat, w którym technologia i przetrwanie nieustannie ścierają się z pytaniami o tożsamość, sens i granice człowieczeństwa.
Czerwiec w „Astronomii” to zatem nie tylko aktualności z orbity. To podróż przez czas, technologię i fikcję – wszystkie potrzebne, by zrozumieć, dokąd naprawdę zmierzamy.
Nie zabrakło oczywiście dużej dawki aktualności astronomicznych – od rozbłysków słonecznych i spacerów kosmicznych, po deorbitację radzieckiego lądownika Kosmos 482. Tradycyjnie znajdziesz też mapy nieba, efemerydy planet, kalendarium wydarzeń i propozycje ciekawych obiektów do obserwacji – wszystko, co potrzebne, by nie tylko czytać o kosmosie, ale także go aktywnie doświadczać.
czytaj więcej »
Astronomia - maj 2025 (155)
01-05-202521 maja spoglądamy w niebo z jeszcze większym podziwem. Światowy Dzień Kosmosu, zainicjowany przez Lockheed Martin i wspierany przez NASA, to nie tylko okazja do świętowania osiągnięć ludzkości w eksploracji Wszechświata, ale też do inspiracji – zarówno młodszych, jak i starszych – do zadawania wielkich pytań. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Co jeszcze skrywa przed nami Kosmos?
czytaj więcej »
Astronomia - kwiecień 2025 (154)
01-04-2025Hipoteza symulacji głosi, że rzeczywistość, której doświadczamy, może nie być „prawdziwym” światem fizycznym, lecz wygenerowaną komputerowo symulacją. Idea ta łączy w sobie rozważania filozoficzne, naukowe i technologiczne, a także odwołuje się do motywów kulturowych znanych z literatury i filmów science fiction. Coraz więcej uczonych i myślicieli – od filozofów po fizyków i futurystów – zastanawia się nad tym, czy za naszym światem może kryć się ukryty „kod” lub wyższa inteligencja odpowiedzialna za jego stworzenie. Zapraszamy do zapoznania się z najciekawszymi argumentami i potencjalnymi dowodami przemawiającymi za hipotezą symulacji, przedstawionymi z różnych perspektyw – a także z opiniami znanych osób oraz kontrargumentami podważającymi tę koncepcję.
czytaj więcej »
Astronomia - marzec 2025 (153)
01-03-2025Czy jesteśmy sami we wszechświecie? To pytanie towarzyszy ludzkości od zarania dziejów. Wraz z rozwojem technologii i naszego zrozumienia kosmosu, poszukiwanie życia pozaziemskiego przekształciło się z filozoficznych rozważań w konkretne projekty badawcze. Podczas gdy tradycyjne metody poszukiwania biosygnatur skupiają się na wykrywaniu śladów prostego życia mikrobiologicznego, koncepcja technosygnatur przenosi nas na zupełnie nowy poziom – poszukiwanie śladów zaawansowanych technologicznie cywilizacji. Przyjrzyjmy się poszukiwaniu zaawansowanych cywilizacji pozaziemskich.
czytaj więcej »
Astronomia - luty 2025 (152)
01-02-2025Poznanie natury Wszechświata stanowi wyjątkowo trudne wyzwanie, ponieważ nikt nie jest w stanie w pełni określić charakteru tego ogromnego zbioru ciał niebieskich oraz wzajemnych oddziaływań między nimi. Wraz z postępem nauki nasze rozumienie kosmosu nieustannie się pogłębia.
Na przestrzeni dziejów, korzystając z rosnącego zasobu wiedzy, ludzie opracowywali różne modele tego wszechogarniającego systemu, który potocznie nazywamy Wszechświatem. Zapraszamy do wspólnej próby jego zrozumienia wraz z dr. Markiem Żbikiem.
czytaj więcej »
Telefon : 570-807-195
E-mail : redakcja@astronomia.media.pl
You like taking the lead of line?
Being the first to know always feels great... Signing up to our newsletter gives you exclusive access to our Grand Opening!